انواع مواد مراقبت از پوست | سورفاکتانت‌ها

در حقیقت، سورفاکتانت‌ها ترکیباتی آلی هستند که دارای گروه‌های هیدروفوبیک (آب‌گریز) و همچنین گروه‌های هیدروفیلیک (جاذب آب؛ پدیده‌ای فیزیکی در بین مولکول‌ها که سبب جذب و یا حل شدن آن‌ها در آب و یا دیگر مواد حلال، می‌گردد)، می‌باشند. زمانی که این مواد به مقداری ناچیز در یک ماده به کار می‌رود سبب کاهش کشش سطحی آب می‌گردند.

انواع مواد مراقبت از پوست | سورفاکتانت‌ها

تاثیر سورفاکتانت‌ها در زیبایی و مراقبت از پوست

مراقبت از پوست همواره یکی از مهم‌ترین مسائل در زندگی افراد بوده است. به همین خاطر شناخت مواد آرایشی و بهداشتی با ترکیباتی مناسب و بدون آسیب یکی از مواردی است که بایستی به آن توجه داشت. یکی از ترکیباتی که امروزه در محصولات زیبایی از آن برای جلوگیری از آسیب به پوست بهره گرفته می‌شود، "سورفاکتانت" می‌باشد که بخشی از آموزش پاکسازی پوست صورت . اما، سورفاکتانت چیست؟ چه فوایدی دارد؟ نحوه‌ی عملکرد آن به چه صورت می‌باشد؟

سورفاکتانت (Surfactants)

در حقیقت، سورفاکتانت‌ها ترکیباتی آلی هستند که دارای گروه‌های هیدروفوبیک (آب‌گریز) و همچنین گروه‌های هیدروفیلیک (جاذب آب؛ پدیده‌ای فیزیکی در بین مولکول‌ها که سبب جذب و یا حل شدن آن‌ها در آب و یا دیگر مواد حلال، می‌گردد)، می‌باشند. زمانی که این مواد به مقداری ناچیز در یک ماده به کار می‌رود سبب کاهش کشش سطحی آب می‌گردند. به همین خاطر به کارگیری این ماده در محصولات زیبایی تأثیر بسزایی در کاهش کشش سطحی پوست خواهد داشت. همچنین، این مواد سبب تثبیت محصول مورد استفاده در طی زمان می‌گردد. سورفاکتانت‌ها را می‌توان مشتقاتی از مواد نفتی، روغن سبزیجات و چربی‌های حیوانی و یا ترکیبی از هر 3 این منابع دانست. این ماده دارای چندین خاصیت بوده که به ترتیب زیر می‌باشد:

خواص و کاربرد سورفاکتانت‌ها

پاک‌کنندگی (Detergent) : این ماده به دلیل حلال بودن چربی‌های باقی مانده و اضافی موجود بر روی پوست را در خود حل نموده و پاک می‌نماید،
کف‌کنندگی (Foaming) : این ماده ممکن است در زمان استفاده کف نماید. البته، ربطی به قدرت و عملکرد پاک‌کنندگی آن نداشته و مکانیسم آن به ساختمان ماده‌ی مورد استفاده بستگی دارد،
حل‌کنندگی (Solubilize) : با حل نمودن آلودگی‌ها و چربی‌های موجود بر روی پوست، سبب تمیز شدن آن خواهد شد،
تثبیت‌کنندگی (Stabilizer) : هنگامی که محصول دارای سورفاکتانت بر روی پوست به کار گرفته می‌شود، به دلیل وجود آن تأثیر محصول مورد استفاده بر روی پوست تثبیت می‌گردد،
رطوبت‌رسانی (Wetting) : این خاصیت در سورفاکتانت‌ها بسیار ضعیف می‌باشد.
توجه داشته باشید که وجود 3 خاصیت اول در این ماده از اهمیت بیش‌تری برخوردار می‌باشد. سورفاکتانت‌ها را مانند بسیاری دیگر از انواع مواد موجود در طبیعت می‌توان به چند نوع تقسیم نموده که در ادامه به توضیح و باین ویژگی‌های هر یک از آن‌ها خواهیم پرداخت.

انواع سورفاکتانت‌ها

*سورفاکتانت آنیونیک : این نوع از سورفاکتانت‌ها دارای بار منفی بوده و شارژ منفی به بخش فعال قطبی آن وارد می‌کند. از خواص آن می‌توان به جذب مؤثر چربی و خاک و امولسیون نمودن آن‌ها اشاره نمود. سورفاکتانت آنیونیک بسیار کف‌زا می‌باشد. جالب است بدانید تمام صابون‌ها سورفاکتانت آنیونیک بوده و به دلیل رفع نمودن چربی موجود بر روی پوست برای پوست و موهای چرب بسیار مناسب می‌باشند. از سورفاکتانت‌های آنیونیک می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:
 سدیم لوریل اترسولفات (Lauryl Sulfate)،
همی‌سولفوسوکینات (Hemisulfosuccinate)،
 ایزوتیونات (Isothionate)،
 تالوات (Tallow)
قابل ذکر است که استفاده از سولفاکتانت آنیونی در مواد شوینده، پودر و مایع لباسشویی نیز، رایج می‌باشد.
*سورفاکتانت کاتیونیک : این نوع از سورفاکتانت‌ها دارای بار مثبت بوده و شارژ مثبت به بخش قطبی آن وارد می‌سازد. سورفاکتانت کاتیونیک در گروه عوامل پاک‌کننده قرار نمی‌گیرد؛ چرا که چربی‌ها دارای بار مثبت بوده و جذب این نوع از سورفاکتانت‌ها نمی‌شود. کاربرد سورفاکتانت کاتیونیک به عنوان ماده‌ی نرم‌کننده و یک عامل ضدباکتری ملایم شناخته شده است. برای مثال، می‌توان از این ماده در شامپوهای مناسب موی آسیب‌دیده و نرم‌کننده‌ها نیز، بهره برد. همچنین، موی رنگ شده و آسیب‌دیده با موادی مانند دکلره، که خاصیت قلیایی به تارهای مو می‌دهد، بایستی با یک شامپوی اسیدی شسته شود تا محیط آن را اسیدی نماید؛ به همین دلیل از سورفاکتانت کاتیونیک در شامپوهای مخصوص موهای رنگ شده استفاده می‌گردد. 
به عنوان یکی از مثال‌های موجود از این ماده می‌توان به ترکیبات چهارتایی آمونیوم در نرم‌کننده‌ها، اشاره نمود.
* سورفاکتانت غیر یونی (نانیونی) : این نوع از سورفاکتانت‌ها دارای هیچ باری نبوده و خاصیت خنثی دارد؛ به همین خاطر خاصیت پاک‌کنندگی ضعیفی داشته و هنگام استفاده آن‌چنان کف نمی‌کنند. سورفاکتانت غیر یونی کم‌ترین میزان آسیب را ایجاد نموده و در واقع کم عارضه‌ترین آن‌ها می‌باشد. این سورفاکتانت را می‌توان به همراه نوع آنیونیک آن به کار گرفت.
صابون بچه، اتر، سوکروز (Sucrose) و الکل اتوکسیلات، از جمله نمونه‌های به کارگیری سورفاکتانت غیر یونی می‌باشد.
*سورفاکتانت آمفوتریک یا آمفولیتیک : عملکرد این نوع از سورفاکتانت‌ها، وابسته به pH موجود در محیط می‌باشد. هر نقطه از پوست که pH اسیدی داشته باشد، عملکردی همچون سورفاکتانت کاتیونیک، و هر نقطه از بدن که pH قلیایی داشته باشد، همانند سورفاکتان آنیونیک، عمل خواهد کرد. از دیگر ویژگی‌های این ماده، قابلیت به کارگیری هم‌زمان آن با سایر فرم‌های سورفاکتانت و همچنین مناسب بودن آن برای انواع پوست، می‌باشد. از جمله سورفاکتانت‌های آمفوتریک یا آمفولیتیک موارد زیر را می‌توان نام برد:
بتائین (Betain)،
الکیل آمینواسید (Alkyl Amino Acid)
از این ماده برای کاهش سوزش چشم در شامپوها، به خصوص شامپوهای بچه، بهره می‌گیرند.
یک نکته‌ی قابل توجه دیگر در رابطه با انواع سورفاکتانت‌ها، به کارگیری چند نوع آن به طور هم‌زمان در مواد شوینده‌ی البسه می‌باشد. چرا که این امر سبب تقویت قدرت عملکرد هر یک از آن‌ها به کمک یکدیگر خواهد شد. هرچند، استفاده‌ی هم‌زمان از سورفاکتانت‌های آنیونی و کاتیونی به دلیل مخالف و ناسازگار بودن بار آن‌ها با یکدیگر، امکان‌پذیر نخواهد بود.
    مراقبت از پوست آموزش پاکسازی پوست صورت سورفاکتانت چیست تاثیر سورفاکتانت در زیبایی پوست انواع سورفاکتانت کاربرد سورفاکتانت ها در زیبایی پوست خواص سورفاکتانت